Kraków - Kolegium Polonijne UJ

Kolegium Polonijne Uniwersytetu Jagiellońskiego im. Kazimierza Pułaskiego znajduje się w Przegorzałach, na zalesionym wzgórzu położonym na obrzeżach Krakowa. Monumentalny kompleks zaprojektował Tomasz Mańkowski we współpracy z Zofią Nowakowską, Dariuszem Kozłowskim i Krzysztofem Bojanowskim. Budowa rozpoczęta w 1975 roku, między innymi z powodu ówczesnego kryzysu gospodarczego, została ukończona dopiero w 1991 roku. Obiekt powstał jako część większego zespołu uniwersyteckiego, obejmującego również willę Odyniec – dawny dom Adolfa Szyszko-Bohusza – oraz wzniesiony w czasie II wojny światowej budynek Schloss Wartenberg. Nowe założenie miało mieścić funkcje naukowe, mieszkalne, hotelowe i konferencyjne, tworząc miejsce przeznaczone zarówno do pracy, jak i dłuższego pobytu. Kompleks składa się z czterech skrzydeł skupionych wokół wewnętrznego dziedzińca. Zwarta, niemal obronna forma, niewielkie otwory okienne i położenie pośród lasu przywołują skojarzenia z klasztorem lub odizolowanym kampusem akademickim. Układ budynku wykorzystuje ukształtowanie stromego terenu, a otwarcia i prześwity pomiędzy skrzydłami kadrują widoki na otaczającą zieleń. Architekturę Kolegium zalicza się do najciekawszych krakowskich przykładów późnego modernizmu i brutalizmu. Jej wyraz buduje przede wszystkim kontrast czerwonej cegły klinkierowej z surowym, nietynkowanym żelbetem. Głębokie loggie, wysunięte ściany pokoi, masywne trzony komunikacyjne oraz mocno zarysowane podziały elewacji nadają bryle rzeźbiarski i ekspresyjny charakter. W projekcie dostrzegalne są inspiracje architekturą Louisa Kahna, a także podobieństwa do klasztoru Sainte-Marie de La Tourette Le Corbusiera. Kolegium Polonijne pozostaje wyjątkowym przykładem architektury, w której forma, funkcja i leśny krajobraz tworzą nierozerwalną całość.